Posty

Wyświetlanie postów z grudzień, 2023

Jak rośliny odbierają świat?

Obraz
Rzodkiewnik pospolity autorstwa Krzysztof Ziarnek - wikimedia commons Zajmują większą część biomasy niż wszyscy ludzie i zwierzęta domowe razem wzięci, każdego dnia je mijamy po drodze do pracy, szkoły, na uczelnię - rośliny. Mimo osiadłego trybu życia bez zdolności ruchu odbierają bodźce ze środowiska i przystosowują się na ich podstawie do zmiennych warunków. Kiedy zranisz drzewo, urwiesz liścia raczej nie zwracasz na to uwagi, w końcu rośliny nie czują, nie boli ich to. Przez długi czas tak myślano, ale to się zmieniło. Niedawno odkryto nowy receptor obecny na powierzchni błony komórek Arabidopsis thaliana - popularnej w badaniach laboratoryjnych rośliny okrytozalążkowej. Białko owo wiąże się z nadtlenkiem wodoru, który jest znany między innymi jako woda utleniona albo wybielacz, a poza tym jest pospolitym związkiem uszkadzającym DNA i inne biopolimery powstającym po związaniu rodników tlenowych z wodą.  Zacznijmy najpierw od budowy komórki roślinnej, różni się ona od zwierzęcej...

Rycyna - morderca rybosomów

Obraz
Nasiona rącznika autorstwa HediBougghanmi2014 - wikimedia commons Rycyna to białko czwartorzędowe należące do grupy lektyn, czyli białek wiążących cukry. Ma strukturę globularną, co skutkuje jej dobrą rozpuszczalnością w wodzie i słabą w rozpuszczalnikach organicznych. LD 50 rycyny wynosi jedynie około 22 mikrogramów na kilogram masy ciała przy podaniu dożylnym lub inhalacji, czyli około 1,78 miligramów wystarczy, by uśmiercić dorosłego człowieka średniego wzrostu i wagi. Podanie doustne rycyny skutkuje o wiele mniej drastycznymi skutkami, ponieważ ulega ona w żołądku denaturacji pod wpływem kwasu chlorowodorowego (LD 50 wynosi około 1 miligrama na kilogram masy ciała). Białko to składa się z dwóch łańcuchów peptydowych: Łańcuch A (RTA) (Pfam: PF00161) jest glukozydazą (enzymem katalizującym reakcję hydrolizy wiązań glikozydowych) złożoną z 267 aminokwasów. Składa się z trzech obszarów, w których około połowa polipeptydów jest uformowana w struktury alfa helisy i beta harmonijki. Ob...

Hibernacja powoduje zmianę modelu transkrypcji u niedźwiedzia grizzly

Obraz
Niedźwiedź brunatny Źródło: sharpphotography.co.uk Nie od dziś wiadomo, że w trakcie zimowego snu niedźwiedziom zmienia się metabolizm, dzięki czemu mogą przez wiele miesięcy zimy przetrwać bez jedzenia, jednak zespół naukowców z Washington State University rzucił na ten temat całkiem nowe światło. Okazuje się bowiem, że w trakcie hiperfagii aż 900 genów genów zmienia sposób swojej ekspresji w porównaniu do czasu, gdy niedźwiedź sam pobiera pokarm z otoczenia, poluje, biega i rozmnaża się. Podczas hibernacji zmniejsza się aktywność genów związanych z metabolizmem insuliny, rozkładem białek mięśniowych, produkcją mocznika, ale za to zwiększa się ilość zachodzących w organizmie procesów anabolicznych. Zidentyfikowane przez amerykańskich naukowców geny mogą okazać się pomocne w nowych technik leczenia różnych chorób ludzi i zwierząt. Rok z życia niedźwiedzia dzieli się na trzy okresy: czas zwykłej aktywności, opieki nad młodymi, wędrówek i godów; hiperfagię czyli okres przedzimowy, k...

Naczelne wśród ptaków

Obraz
  Papuga kea Źródło: Bernard Spragg - wikipedia Gdy słyszę wyraz „naczelne” widzę przede wszystkim wszelkiego rodzaju małpy człekokształtne, szerokonose, lemury i wszelkiego rodzaju wyraki. Co odróżnia je od innych ssaków i zwierząt? Między innymi wyjątkowe w skali całej gromady ssaków więzi stadne, organizacja społeczna, zmniejszone w stosunku do reszty rzędów, nie licząc waleni, które je utraciły wskutek zmiany środowiska życia, owłosienie, stosunkowo płaska czaszka, porównując do choćby kopytnych czy drapieżnych, mózgoczaszka zajmująca znaczną część całej czaszki, dłonie wyposażone w opatrzone paznokciami zręczne palce, u wielu prymitywnych gatunków chwytny ogon, oczy osadzone z przodu głowy, co umożliwia stereoskopowe widzenie, zredukowany zmysł węchu i dosyć smukła budowa ciała. Rozwijają się dosyć wolno w stosunku do reszty ssaków, bo młode mogą pozostawać przy matce nawet kilka lat podobnie do delfinów i słoni. Trudno też w ogóle wspominać o naczelnych bez wymienienia g...

Nanomaszyny zamiast antybiotyków?

Obraz
  Źródło: Klebsiella pneumoniae - NIAID (wikipedia) W świecie, gdzie coraz więcej chorób bakteryjnych uodparnia się na klasyczne terapie antybiotykowe coraz większa liczba badaczy szuka terapii, które mogłyby je zastąpić. Przyjrzyjmy się bliżej kilku z nich. Omawiając wirusy na lekcji biologii lub na studiach ciężko nie natknąć się na schemat bakteriofaga. Są to cząstki infekcyjne o dosyć skomplikowanej strukturze. W dużym uproszczeniu składają się z dwudziestościennej główki zawierającej materiał genetyczny zazwyczaj w postaci dwuniciowego DNA albo RNA o dodatniej polarności, kołnierza zaopatrzonego we włókienka białkowe, helikalnie zwiniętej pochewki i płytki podstawowej. W momencie, gdy płytka podstawowa razem z włókienkami białkowymi przylgnie do błony, materiał genetyczny wirusa jest wyrzucany z główki przez ogonek i dostaje się do komórki. Naukowcy uważają, że w główce poddany jest on ciśnieniu 30 atmosfer czyli aż 30 razy większemu niż w powietrzu. Badania sugerują, że DNA o...